علوم و فنون ادبی یک. درس یک

علوم و فنون ادبی یک. درس یک :

متن : هر چیزی که ذهن ما را به پویایی وادارکند،متن است.

پویایی در اینجا یعنی هر چیزی که ذهن انسان را درگیر کرده و برای فهم مطالب و موضوع،آن را وادار به تحرّک و تلاش کند.

پس بدیهی است که با این تعریف،متن فقط نوشته ی روی کاغذ و کتاب نیست،صدایی که می شنویم،بویی که حس می کنیم،رویدادی که می بینیم،مزه ای که می چشیم و چیزی که لمس می کنیم،هر کدام متن به شمار می آیند.

پس متن ها می توانند شنیداری،بویایی،دیداری و به گونه های دیگر باشند.برای مثال کتاب ها متون دیداری هستند،زیرا یک موضوع دیدنی هستند که اگر خوانده شوند،یک متن شنیداری یا خوانداری می شوند،زیرا شنیده و خوانده می شوند.

 

کاربرد وازه ی ادب و ادبیات :

در زبان فارسی معمولا دو واژه ی «ادب» و «ادبیات» مترادف و هم معنی به کار می روند.

معنی اصطلاح ادب نزد پیشینیان :شناختن اموری است که آدمی به وسیله آن خویش را از هر خطایی حفظ می کند.

معنی اصطلاح ادب بعدها : دانش هایی که آدمیان بدان خود را از خطای در سخن مصون می داشته اند،از جمله :صرف و نحو،بدیع،معانی و بیان،قافیه ،خط و ...

 

تعریف :ادیب : در گذشته و حال به کسی گفته می شود که با شیوه های گوناگون سخن آشنا باشد.

واژه ادبیات از عصر مشروطه کار برد زیادی پیدا کرد و در معانی متفاوتی به کار می رود.

 

معنای اصطلاح ادبیات :

1-مجموعه نوشته ها،اصطلاحات و رفتارهایی که در یک رشته علمی یا حرفه ای رواج می یابد.

مثال : ادبیات پزشکی.ادبیات مدیریت.ادبیات اخلاق.ادبیات شیمی .....

2-همه آثار مکتوب که به تاریخ تمدّن بشری متعلق است .

مثال :متون علمی،جغرافیایی،پزشکی و فلسفی و ..

3-نوشته هایی که باورها و اندیشه ها و خیال ها را در عالی ترین صورت ها بیان می کند. این تعریف فقط ادبیات مکتوب را در بر دارد.

مثال : همه آثار مکتوب از جمله دیوان حافظ،گلستان سعدی و....

 

نکته : ادبیات شفاهی،مانند افسانه ها،حکایات،مثل ها و ترانه های متداول در میان مردم،میراث گرانبهای ادبی به شمار می آیند اما با توجه به تعریف ارائه داده شده در حوزه ی ادبیات قرار نمی گیرند.

 

معرفی ادبیات :

ادبیات هنری کلامی است که خیال انگیز،عاطفی  و تاثیر گذار است. ادبیات سخنی اثرگذار،بلیغ و رساست که در ذهن شنونده می نشیند .

نکته : ماده ی اصلی ادبیات زبان است .در واقع ادبیات : کاربرد هنری زبان است .

ادبیات و زبان در سه حوزه هدف،ویژگی و روش تفاوت دارند. که اصلی ترین آنها تفاوت در هدف است.

هدف زبان » ارتباط و پیام رسانی ....هدف ادبیات : زیبایی آفرینی

هدف زبان : هر وازه در معنای قراردادی و روشنی دارد.......جمله ها ساختمان ،اصول و قواعدی دارند.

هدف ادبیات :به کمک تخیّل،منطق معنایی زبان درهم می ریزد.یعنی هم کلمه را از معنای قراردادی آن خارج می کند و هم منطق معنایی جمله را دگرگون می کند.

روش :زبان : استفاده نکردن از آرایه های لفظی و معنوی

ادبیات : بهره گیری از شگردهای هنری همچون تشبیه ،استعاره،مجاز و .....و دادن نقش هنری به زبان

 

فصاحت : در تعریف کوتاه : بیان مقصود با الفاظی روشن و روان

بلاغت : مطابقت سخن با موقعیت و شرایط است.

بلاغت در مثل : هر سخن جایی و هر نکته مکانی دارد.

چون که با کودک سر و کارت فتاد            هم زبان کودکی باید گشاد.

 

دو ویژگی  سخن رسا :

فصاحت : در لغت :روشنی و درستی کلمه و کلام.

در اصطلاح : بیان مقصود با الفاظی روشن و روان که از عیب هایی مانند حروف و کلمات دشوار و سنگین،بدآهنگ و ناموزون،پیپیده و مبهم دور باشد و معنای آن به سادگی فهمیده شود.

اصل کلی :به چگونگی و کیفیت واژگان،یعنی توجه به جنبه های ظاهری لفظ و سخن مربوط می شود.

 

بلاغت : در لغت : رسایی سخن،چیره زبانی  و شیوا سخنی (بیان سخن شیوا)

در اصطلاح :سخن گفتن به اقتضای حال شنونده و جایگاه مخاطب سخن با موقعیت و شرایط. مثلا گاهی اطناب(مفصل و طولانی سخن گفتن)پسندیده است و گاهی ایجاز (گزیده و کوتاه سخن گفتن)

اصل کلی : هم به فصاحت و هم به چگونگی معنا و محتوای کلام مربوط می شود.

شاخه های علم بلاغت : بدیع . بیان . معانی

سوال تستی درباره درس یک علوم فنون یک :

1-واژه ی ادبیات به معنی امروزی خود از چه زمانی در زبان فارسی روج پیدا کرد و کدام یک از گزینه ها مصداق مناسبی برای آن است .

1-تاسیس انجمن مشتاق-افسانه های متداول میان مردم   

2-عصر مشروطه- افسانه های متداول میان مردم

3-تاسی انجمن ادبی مشتاق – متون جغرافیایی

4-عصر مشروطه – متون جغرافیایی

جواب :گزینه چهار

2-تفاوت اصلی زبان و ادبیات در چیست ؟

1-تخیل،در ادبیات تخیّل وجود دارد،اما زبان فاقد تخیّل است .

2-نوع به کار گیری واژه ها،واژه هایی که در زبان مورد استفاده قرار می گیرند ،کم تر در ادبیات معمول است.

3-زبان و ادبیات در هدف خود با هم تفاوت دارند و این عمده تفاوت آن ها را شکل می دهد.

4-زبان دارای منطق معنایی و ادبیات فاقد این منطق است و کلمات را از معنای قرار دادی آن خارج می کند.

جواب : گزینه 3

3-کدام مورد از تفاوت های زبان و ادبیات نیست ؟

1-زبان استفاده ی فراوانی از شگردهای هنری نمی کند،در حالی که ادبیات از عناصر موسیقایی و آرایه ها بهره می برد.

2-زبان و ادبیات در ماده ی اصلی خود متفاوتند و ادبیات کاربرد هنری زبان است.

3-زبان و ادبیات در هدف خود با هم تفاوت دارند و این عمده ی تفاوت آن ها را شکل می دهد.

4-زبان دارای منطق معنایی و ادبیات فاقد این منطق است و کلمات را از معنای قرار دادی انها خارج می کند.

جواب :گزینه 2

ماده اصلی ادبیان زبان است و تفاوت آنها در هدف،ویژگی و روش آشکار می شود.

4-هدف زبان و ادبیات به ترتیب در کدام گزینه آمده است ؟

1-بلاغت – زیبایی آفرینی       2-بلاغت – فصاحت       3-ارتباط – زیبایی آفرینی    4- ارتباط-  فصاحت

جواب گزینه 3


منبع این نوشته : منبع
ادبیات ,زبان ,تفاوت ,معنای ,بلاغت ,گزینه ,جواب گزینه ,منطق معنایی ,تفاوت دارند ,متون جغرافیایی ,متداول میان